Hội sắc bùa của dân tộc Mường

Thứ hai - 15/04/2013 06:12 1.315 0

Hội sắc bùa của dân tộc Mường

Hội sắc bùa của dân tộc Mường
Đồng bào dân tộc Mường có nguồn gốc người Việt cổ, còn giữ nhiều phong tục và tập quán tốt đẹp. Vào những ngày lễ Tết, người Mường mở hội đâm đuống - giã gạo bằng cối (không qua khâu xay thóc) do cánh phụ nữ biểu diễn.
Tất cả mọi nhà phải chờ có tiếng trống ở đình cất lên mới được đâm đuống. Người Mường vào các ngày hội vui như về nhà mới, cưới xin hay Tết Nguyên đán đều mở hội hát sắc bùa.
Sắc bùa còn gọi là xéc bùa hay là xéc vùa - có nghĩa là xách cồng chiêng đi hát của các phường bùa. Đây là hội cầu người yên, vật thịnh của người Mường.
Phường bùa là tổ chức hát sắc bùa, biết đánh cồng chiêng và hát những bài thường (điệu hát dân gian Mường), số lượng từ 12 người trở lên. Thời gian tổ chức hội từ mùng hai Tết trở đi, kéo dài một tuần lễ, có khi đến nửa tháng. Phường bùa do một thầy thường, người có giọng hát hay và có tài ứng tác làm trưởng nhóm. Từ sáng sớm, cả phường tập trung tại nhà để cồng chiêng. Con gái mặt áo chùng đen, bên trong là áo không cài cúc, trong nữa là yếm xanh hoặc đỏ, mặc váy chàm có bộ cạp váy thêu dệt hoa văn rồng, đầu quấn khăn trắng. Con trai mặc áo choàng ngắn, quần trắng, đầu quấn khăn nhiễu.
Phường bùa tùy hứng mà chọn hướng xuất phát, có thể đến nhà của làng khác, không nhất thiết là nhà của làng trong phường.
Phường bùa xếp theo hàng dọc gồm: 4 người mang chiêng dóng dẫn đầu, tiếp đến là những người mang chiêng giàm, chiêng đúc, chiêng thau và thanh la. Thầy thường đi đầu dàn cồng chiêng, đi sau cùng là hai người khiêng thùng đựng gạo.
Trước khi xuất hành, thầy thường đọc lời xuất phát. Phường bùa vừa đi, vừa đánh những bài cồng chiêng khác nhau. Tiếng cồng chiêng vang lên, khởi sắc trong giây phút đầu ngày hội. Không gian âm nhạc của các điệu cồng chiêng cổ truyền chuyển động theo đường mòn trong làng. Phường bùa đi đến đâu là hàng trăm người dân đi theo xem thật đông vui. Khi vào cổng nhà ai, thầy thường đánh cồng chiêng lên, cả phường vào sân, xếp vòng tròn theo thứ tự, xong phường đập cồng chiêng 6 lần (3 lần lên, 3 lần xuống). Thầy thường hát bài chúc “phát rác”, theo lối ứng khẩu ca ngợi gia cảnh, chúc gia chủ một năm mới tốt đẹp, an khang, thịnh vượng. Chủ nhà đứng đầu cầu thang chăm chú nghe. Nếu không muốn phường bùa vào nhà để nghe hát bài thường thì chủ nhà trao cho thầy một thúng thóc. Thầy đọc bài “phát rác” tạ ơn, rồi cả phường trở ra tiếp tục đến các nhà khác.
Trường hợp chủ nhà muốn nghe phường bùa hát bài thường thì mang ra một chiếc mâm cỗ gồm có rượu, gạo, trầu cau và nén hương để mời thầy vào nhà. Chủ nhà và thầy thường bắt đầu hát đối đáp để thử tài nhau. Khi phường bùa hát kém, có thể bị “giam” dưới sân. Nếu phường hát thắng thì có thể rút lui êm thắm hoặc lên nhà hát tiếp. Lúc bấy giờ, thầy hát bài thường xin lên nhà và chủ nhà hát bài thường mời. Khi vào gian nhà dành cho khách, cồng chiêng được xếp vào một góc theo cách để ngửa.
Chủ nhà và thầy thường ngồi đối diện nhau, cả nhà và các cô gái của gia chủ đều tham gia hát đối tiếp. Một tiệc rượu nhỏ được chủ nhà dọn lên để thết đãi phường bùa. Sau đó gia đình nào muốn phường bùa ở lại dùng cơm thì dọn cỗ. Xong bữa cơm là hát giao duyên, có các cô gái trẻ. Các cô thường hát đối đáp, tỏ tình, thề ước. Chủ nhà trao quà cho phường bùa trước khi chia tay.
Hát sắc bùa là một phong tục gắn với mùa xuân người Mường với đất Mường, làm đẹp cho bản mường mỗi độ xuân về, Tết đến.

Nguồn tin: cema.gov.vn

Tổng số điểm của bài viết là: 3 trong 1 đánh giá

Xếp hạng: 3 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

NHỮNG HOẠT ĐỘNG NỔI BẬT NĂM 2020
Danh mục
Đọc và suy ngẫm
Danh Mục
Thăm dò ý kiến

Bạn đánh giá thế nào về website thư viện tỉnh Sơn La?

Thống kê truy cập
  • Đang truy cập42
  • Máy chủ tìm kiếm6
  • Khách viếng thăm36
  • Hôm nay2,819
  • Tháng hiện tại168,788
  • Tổng lượt truy cập9,092,332
CHUYÊN MỤC SÁCH BÁO VỚI CUỘC SỐNG: Trường Sa - Hoàng Sa trong tâm thức người Việt
LIÊN KẾT THƯ VIỆN CÁC TỈNH
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây