LUẬT THƯ VIỆN CHÍNH THỨC CÓ HIỆU LỰC: DẤU MỐC QUAN TRỌNG CHẤN HƯNG VĂN HÓA ĐỌC

Thứ tư - 15/07/2020 21:35 10 0
Từ ngày 1/7, Luật Thư viện được Quốc hội thông qua đã chính thức có hiệu lực thi hành. Về cơ bản, luật đã nêu được những vấn đề cốt lõi của hoạt động thư viện; quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động thư viện; công tác quản lý Nhà nước…
 BUỘC CÁC THƯ VIỆN NÂNG CAO NĂNG LỰC PHỤC VỤ

Nhìn lại chặng đường hơn 10 năm xây dựng, có thể nói, việc soạn thảo, trình Quốc hội thông qua Luật Thư viện là cả một quá trình bền bỉ của những người làm thư viện. Bắt đầu từ năm 2009, tổ soạn thảo Luật Thư viện đã được thành lập nhằm xây dựng Luật trên cơ sở cân nhắc, kế thừa các quy định của pháp luật, Pháp lệnh Thư viện. Tuy nhiên vì nhiều yếu tố khách quan, phải đến năm 2016, quá trình xây dựng Luật mới được “tái khởi động” sau thời gian dài trì hoãn. Tại các cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch Nguyễn Ngọc Thiện đã nhiều lần chỉ đạo Vụ Thư viện cùng các đơn vị liên quan phải tập trung xây dựng Luật để trình Quốc hội xem xét, thông qua. Với những nỗ lực không biết mệt mỏi, chiều 21.11.2019, Luật Thư viện đã chính thức được Quốc hội thông qua với 91.51% ý kiến tán thành. Đây được cho là dấu mốc hết sức quan trọng với sự nghiệp phát triển thư viện và văn hóa đọc tại Việt Nam. Khi chính thức được thông qua, Luật Thư viện đã tạo hành lang pháp lý cho hoạt động thư viện, tháo gỡ nhiều vướng mắc toàn ngành, các hoạt động thư viện đang gặp phải.
          Theo bà Vũ Dương Thúy Ngà, Vụ trưởng Vụ Thư viện (Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch), thời gian qua, dù rất nỗ lực trong các hoạt động cũng như đạt nhiều thành tựu nhưng phải nhìn nhận trước khi Luật Thư viện ra đời và có hiệu lực, ngành Thư viện gặp rất nhiều khó khăn. Trong đó, nhận thức của xã hội về vai trò của văn hóa đọc và thư viện còn hạn chế. Người dân chưa thực sự quan tâm đến việc đọc. Hoạt động thư viện nhìn chung còn gặp khó khăn về kinh phí hoạt động. Vì vậy, đã có 2 thư viện cấp tỉnh bị sáp nhập với bảo tàng. Nhiều thư viện trong tình trạng xuống cấp về trụ sở, trang thiết bị lạc hậu. Kinh phí đầu tư cho thư viện chưa đáp ứng với yêu cầu. Hơn 30% thư viện cấp huyện không được cấp kinh phí để bổsung tài liệu. Năng lực phục vụ các thư viện nhìn chung vẫn chưa đáp ứng được với nhu cầu của bạn đọc và yêu cầu phát triển của ngành. So với các nước trong khu vực, hoạt động thư viện ở Việt Nam vẫn còn có khoảng cách khá xa về trình độ phát triển. Nguy cơ tụt hậu đang tiềm ẩn.
          Cũng theo bà Vũ Dương Thúy Ngà, trước tình hình đó, Luật Thư viện được áp dụng sẽ giải quyết nhiều khó khăn. Theo đó, luật đã quy định chính sách của Nhà nước về phát triển sự nghiệp thư viện, bao gồm chính sách đầu tư, hỗ trợ và đẩy mạnh xã hội hóa. Đồng thời, Luật đã nêu cụ thể về thành lập và hoạt động thư viện. Nhờ vậy, các thư viện sẽ buộc phải nâng cao năng lực để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của mình, tích cực góp phần phát triển văn hóa đọc và tạo lập môi trường học tập suốt đời cho nhân dân, xây dựng xã hội học tập, nâng cao dân trí; phát triển con người Việt Nam toàn diện.
          Để làm được điều này, Luật Thư viện khi thi hành có quy định rõ về chức năng, nhiệm vụ chung và nhiệm vụ cụ thể của từng loại thư viện phải chú trọng đến bạn đọc, đối tượng sử dụng thư viện. Việc bảo đảm quyền tiếp cận và sử dụng thư viện của tổ chức, cá nhân đã được xác định là nguyên tắc số1 trong các nguyên tắc của hoạt động thư viện. Đặc biệt với những người khiếm thị, Luật đã quy định trong Khoản 3 Điều 44: Người khiếm thị, người khiếm thính có quyền sử dụng tài nguyên thông tin theo quy định tại Khoản 2 Điều này và được tạo điều kiện sử dụng tài liệu in chữ nổi Braille, tài liệu nghe, nhìn, tài liệu ngôn ngữ ký hiệu hoặc tài liệu đặc biệt khác.
          Luật Thư viện cũng xác định phải tạo lập môi trường thân thiện, bình đẳng, bảo đảm quyền tiếp cận và sử dụng thư viện của tổ chức, cá nhân. Ngoài ra, các thư viện phải thường xuyên đổi mới sáng tạo về quy trình, sản phẩm thông tin, dịch vụ thư viện trên cơ sở ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ tiên tiến. Song song với đó, việc tuân thủ quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, khoa học và công nghệ, công nghệ thông tin, an ninh mạng và quy định khác của pháp luật có liên quan cũng đã được đề cập đến… “Vì vậy, nếu các thư viện thực hiện nghiêm túc, chuyên nghiệp và hiệu quả đúng với những gì Luật Thư viện đề ra, hoạt động sẽ từng bước được nâng lên. Các Điều, khoản của Luật Thư viện đã đảm bảo cho mọi người, nhất là những người khuyết tật được phục vụ và đáp ứng các nhu cầu học tập, nghiên cứu và giải trí”, bà Ngà khẳng định.
          SẼ TÁC ĐỘNG MẠNH ĐẾN VIỆC HIỆN ĐẠI HÓA THƯ VIỆN
          Trao đổi với phóng viên Văn Hóa về tầm quan trọng của Luật Thư viện khi áp dụng vào thực tế, ThS Nguyễn Hữu Giới, Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam cho rằng, Luật Thư viện là văn bản pháp lý cao nhất của ngành Thư viện Việt Nam trong nhiều thập kỷ qua. Luật Thư viện được ra đời và có hiệu lực sẽ thúc đẩy sự nghiệp thư viện và văn hóa đọc ở nước ta lên một tầm cao mới. Có thể ví, Luật Thư viện như tấm “hộ chiếu” để ngành Thư viện Việt Nam không chỉ phát triển mạnh mẽ trong nước mà còn hội nhập với các nước trong khu vực và trên thế giới. Những điểm mới, những giá trị cốt lõi của Luật Thư viện sẽ thúc đẩy xã hội hóa sự nghiệp thư viện Việt Nam, tạo điều kiện cho các tổ chức trong nước, nước ngoài tham gia vào công cuộc phát triển thư viện. Từ đó, phát triển văn hóa đọc tại nước ta bước sang trang mới. Hoạt động thư viện sẽ hấp dẫn bạn đọc hơn, thu hút bạn đọc tìm đến thư viện trong bối cảnh văn hóa nghe nhìn đang lấn át văn hóa đọc truyền thống.
          ThS Nguyễn Hữu Giới cũng cho biết thêm, nhân tố đột phá của Luật Thư viện Việt Nam là đáp ứng được những yêu cầu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0: “Luật sẽ tác động rất mạnh đến việc hiện đại hóa thư viện ở nước ta. Đó là xây dựng thư viện số, thư viện điện tử, thư viện ảo, phục vụ cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Theo cách đọc truyền thống, bạn đọc thường phải đến thư viện để tìm sách, báo, nghiên cứu tài liệu. Khi hiện đại hóa thư viện theo Luật yêu cầu, người sử dụng thư viện có thể chỉ cần ngồi một chỗ, click chuột cũng có thể xem được nhiều tài liệu. Như vậy, nguyên lý cơ bản trong phục vụ bạn đọc có sự thay đổi. Cụ thể trước đây, người đọc di chuyển, tri thức đứng yên thì nay đã ngược lại. Ứng dụng được công nghệ thông tin, “dòng chảy” tri thức, thông tin của các thư viện đều có thể đến với bạn đọc ở bất cứ đâu”.
          Không chỉ bạn đọc thông thường, ngay cả những người khuyết tật cũng được Luật Thư viện bảo đảm quyền lợi chính đáng. Bà Đinh Việt Anh, Phó Chủ tịch Hội Người mù Việt Nam tâm sự: “Là những người khiếm thị, chúng tôi rất phấn khởi khi Luật Thư viện chính thức có hiệu lực. Luật đã có quy định thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước dành cho những đối tượng đặc biệt. Trong đó, những người sử dụng thư viện là người khuyết tật mà không thể tới thư viện được tạo điều kiện sử dụng tài nguyên, thông tin tại nhà thông qua dịch vụ thư viện lưu động, bưu chính, không gian mạng khi có yêu cầu phù hợp với hoạt động của thư viện. Tôi hy vọng những quy định hết sức nhân văn này sẽ được thực thi hiệu quả trên thực tế, góp phần tạo điều kiện cho những người khiếm thị và đối tượng đặc biệt khác được đảm bảo quyền tiếp cận thông tin, yếu tố quan trọng để nâng cao kiến thức, kỹ năng cũng như tăng cường cơ hội tiếp cận giáo dục, việc làm, hòa nhập với xã hội…
          Trên cương vị của người công tác trong lĩnh vực giáo dục, bà Nguyễn Thanh Nga, Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh chia sẻ: “Chúng tôi thật sự vui mừng khi Luật Thư viện chính thức có hiệu lực. Luật đã quy định đầy đủ, chi tiết các nội dung, thể hiện sự quan tâm đến quyền và lợi ích của tất cả các đối tượng để mọi người dân Việt Nam nhận thức được ý nghĩa của việc đọc sách. Luật ra đời là dấu mốc quan trọng đánh dấu sự đổi mới và phát triển của một đất nước văn hóa, một đất nước hiện đại. Đây là điều kiện rất tốt tiếp tục đẩy mạnh, đổi mới và phát triển văn hóa đọc tại các nhà trường, liên thông giữa các thư viện, lan toả phong trào đọc sách tới gia đình, cộng đồng. Luật chắc chắn sẽ tạo ra nhiều hiệu ứng tốt đẹp”.
          Với những hiệu quả trên, bà Vũ Dương Thúy Ngà bày tỏ tin tưởng, Luật Thư viện khi có hiệu lực sẽ tạo động lực cho thư viện và văn hóa đọc ở Việt Nam phát triển. Nhờ đó, người dân Việt Nam từng bước có thêm điều kiện và môi trường tốt hơn thực hiện việc học tập suốt đời. Tuy nhiên, để luật đi vào thực chất, bà Ngà cũng nêu rõ, mọi đối tượng từ các cấp lãnh đạo, quản lý thư viện, nhân viên thư viện, người sử dụng thư viện phải có hiểu biết và thực hiện nghiêm túc những quy định của Luật. Công tác phổ biến và triển khai thực hiện Luật Thư viện, các văn bản hướng dẫn như Nghị định, Thông tư và các văn bản quy định liên quan cần được thực hiện một cách nghiêm túc, hiệu quả. Nhiều bộ, ngành và địa phương cũng phải xây dựng kế hoạch cụ thể để cùng đẩy mạnh, đưa luật vào cuộc sống.
          “Luật Thư viện là văn bản pháp lý cao nhất của ngành Thư viện Việt Nam trong nhiều thập kỷ qua. Luật Thư viện được ra đời và có hiệu lực sẽ thúc đẩy sự nghiệp thư viện và văn hóa đọc ở nước ta lên một tầm cao mới. Có thể ví, Luật Thư viện như tấm “hộ chiếu” để ngành Thư viện Việt Nam không chỉ phát triển mạnh mẽ trong nước mà còn hội nhập với các nước trong khu vực và trên thế giới”. 
                                                                                                                   (ThS Nguyễn Hữu Giới, Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam)
          TĂNG CƯỜNG HOẠT ĐỘNG PHỤC VỤ NGƯỜI CAO TUỔI
           Đó là chỉ đạo của Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch tại văn bản số 2425/BVHTTDL - TV gửi sở văn hóa thể thao và du lịch, sở văn hóa thể thao, sở văn hóa thông tin thể thao và du lịch về việc tăng cường hoạt động phục vụ người cao tuổi trong các thư viện công cộng.
          Theo đó, nhằm thực hiện có hiệu quả Luật Người cao tuổi và một số quy định của Luật Thư viện đối với người cao tuổi, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đề nghị sở văn hóa thể thao và du lịch, sở văn hóa thông tin thể thao và du lịch, sở văn hóa thể thao các thành phố chỉ đạo hệ thống thư viện công cộng các cấp tăng cường và nâng cao chất lượng công tác phục vụ người cao tuổi, cụ thể: Tích cực góp phần thực hiện có hiệu quả các chính sách chăm sóc đối với người cao tuổi, phát huy vai trò người cao tuổi  phù hợp với tình hình thực tế của địa phương và các quy định hiện hành.
          Ngoài ra, tiếp tục kiện toàn, củng cố và hiện đại hóa hệ thống thư viện cơ sở, tạo điều kiện thuận lợi cho người cao tuổi tiếp cận, sử dụng và khai thác tài nguyên thông tin thư viện phục vụ nhu cầu nghiên cứu, học tập và giải trí. Tùy vào điều kiện thực tế, các thư viện triển khai: Bổ sung, tổ chức tài nguyên thông tin, xây dựng các bộ sưu tập, sản phẩm chuyên đề hướng đến người cao tuổi; bố trí không gian, phòng đọc, tiện ích thư viện phù hợp với người cao tuổi; miễn hoặc giảm phí làm thẻ bạn đọc, giá dịch vụ thư viện cho người cao tuổi.
          Bên cạnh đó, đa dạng hóa phương thức phục vụ đáp ứng nhu cầu sử dụng của người cao tuổi; phối hợp, hướng dẫn để người cao tuổi tham gia quản lý và vận hành các phòng đọc, tủ sách cơ sở, tổ chức thư viện cộng đồng phục vụ người dân trên địa bàn. Tạo điều kiện thuận lợi, cơ chế chính sách hỗ trợ (hướng dẫn nghiệp vụ thư viện, tổ chức, quản lý thư viện; luân chuyển và tặng tài nguyên thông tin, tiện ích thư viện…) cho các thư viện do người cao tuổi thành lập, quản lý trên địa bàn. 

Tác giả bài viết: Đình Toán

Nguồn tin: Báo Văn hóa số 3431

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

NHỮNG HOẠT ĐỘNG NỔI BẬT NĂM 2020
Danh mục
Đọc và suy ngẫm
Danh Mục
Thăm dò ý kiến

Bạn biết website thư viện tỉnh Sơn La từ nguồn nào?

Thống kê truy cập
  • Đang truy cập25
  • Máy chủ tìm kiếm8
  • Khách viếng thăm17
  • Hôm nay5,493
  • Tháng hiện tại152,789
  • Tổng lượt truy cập9,076,333
CHUYÊN MỤC SÁCH BÁO VỚI CUỘC SỐNG: Trường Sa - Hoàng Sa trong tâm thức người Việt
LIÊN KẾT THƯ VIỆN CÁC TỈNH
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây